ANALİZ   |   Sayı 24   |   Ocak - Şubat 2010
Dr. Mustafa ALTUNTAŞ - Uzman Veteriner Hekim

Süt fiyatları yüksek değil mi?
Süt fiyatlarının otuz yıllık serüveni…
Sanayiciler dünyanın en pahalı sütünü içtiğimizi söylüyor. Birçok üretici örgütü, süt fiyatlarının yeterli düzeyde olduğunun altını çiziyor, daha fazla yükselmesinin sakıncalarından bahsediyor ve daha fazla yükselmesini üreticinin istemediğini belirtiyor.
Dünyadaki süt fiyatları ile karşılaştırma yapılıyor. Türkiye’deki süt fiyatları, çeşitli ülkelerdeki süt fiyatlarının 2-3 katına yükselmiş görünüyor!.
Süt birliklerinin ihale fiyatları 0,83 TL düzeyine çıkmış. Döviz olarak ifade edildiğinde 0,50-0,60 $ bir fiyat olarak görülüyor ki Avrupa’da bu düzeyde bir fiyat oluşmamış.
Bu tabloya bakıldığında “süt fiyatları çok yükseldi” yorumları geçerlilik kazanıyor ve derhal tedbir alınmalı, ithalat v.b sesler alışageldiğimiz şekliyle ortalığı kaplıyor!
Gerçekten de süt fiyatları yüksek mi? İzafi kavramlar olarak yüksek veya düşük olarak tanımlanabilir. Önemli olan neye göre yüksek, neye göre düşüktür! Bunun ortaya konulması yol haritalarının belirlenmesinde önem taşımaktadır.
Veriler, veri kaynakları ve değerlendirmeler
O halde “süt fiyatları yüksek değil” ifadesinin dayanağı nedir? Hangi verilere dayanmaktadır?
Değerlendirmelerde temel veri olarak 1979-2009 süt fiyatları esas alınmıştır. Süt fiyatı olarak alınan değerler; 1979-1998 yıllarını kapsayan 20 yıllık dönem için AOÇ, Pınarsüt ve Missüt’ün fabrika alım fiyatlarının ortalaması alınmıştır. 1999-2000 yılları için Karacabey ve Gönen Süt Birliklerinin ihale fiyatları, 2001-2009 (2010’un ilk üç aylık dönemi dahil) dönemi için ise Burdur KÖY-KOOP, Balıkesir Süt Üreticileri Birliği ve Çanakkale Kalkınma Kooperatiflerinin süt ihale sonuçlarının ortalaması esas alınmıştır.
Farklı zamanlarda alınmış olmaları ve ilk alınan kaynaklardan, sonraki yıllara ait veri temin etme imkanı bulunmaması nedeniyle değerlendirmeye alınan bu fiyatların, genel durumu büyük ölçüde yansıttığı düşünülmüştür. Bu fiyatlara destekleme ödemeleri dahil edilmediği gibi stopaj v.s gibi kesintiler de dikkate alınmamıştır.
Et fiyatları için EBK 1. kalite karkas alım fiyatları alınmıştır. Yem fiyatları için ise 1987-2004 dönemi için TUİK 1994=100 Toptan Eşya Fiyatları Endeksi Ortalama Fiyatları, 2005 ve sonrası için ise (TÜİK tarafından TÜFE verileri alınmadığından) 2003=100 Üretici Fiyatları Endeksi Ağırlıklı Ortalama Fiyatları değerlendirilmiştir.
Döviz değerlendirmelerinde aylar itibariyle dönem sonu Merkez Bankası Döviz kurları alınmış, bugünkü değer hesabında ise TUİK 2003=100 ve 1994=100 endeksi enflasyon değerlerine göre hesaplanmak suretiyle, 1979-2009 dönemi için aylar itibarı ile Aralık 2009 değerleri bulunmuştur.
Süt, yem, et fiyatlarının bugünkü değerleri, ABD Doları değerleri hesaplanmış ve grafikler buna göre oluşturulmuştur.
Diğer taraftan kur politikaları sonucu ortaya çıkan sonuçları doğru değerlendirebilmek için; enflasyona göre düzeltilmiş bugünkü 1 TL’nin, 1979 - 2009 dönemi için aylar itibariyle dolar değerleri grafik olarak ortaya konulmuş ve değerlendirilmiştir.
yazının devamı >>
> KAPAK DOSYASI - Süt sektörü teknoloji yoksunu
> GÜNDEM - Sütçüler perakende kıskacında
> ÖZEL DOSYA - Finans sektörü sütçülük için ne yapıyor?